Kafubu, Zambia, Grizzly mijn

Smaragd uit Zambia

Bron: Gems & Gemology, 2005, onderzoek H.Zwaan;
samenvatting en vertaling K.Hoving

Prachtige en heldere smaragden zijn steeds vaker afkomstig uit Zambia. Rond de rivier de Kafubu bij de stad Kitwe, langs de grens met Zaïre, liggen de bekendste open dagbouwmijnen Kagem, Grizzly en Chantete. Smaragd hier is weliswaar al vanaf 1928 bekend, maar pas vanaf de jaren Ĺ70 worden ze commercieel geproduceerd. De ruwe smaragd gaat naar India en Israël om te slijpen. Smaragd uit Zambia heeft een relatief hoge brekingsindex en soortelijk gewicht. Met als insluitsels gedeeltelijk geheelde scheurtjes (fissures) en mineralen als actinoliet, phlogopiet, draviet, fluorapatiet, magnetiet en hematiet. Ze hebben matige hoeveelheden Cr, Mg en Na, een gemiddeld tot hoge hoeveelheid Fe, en een relatief hoge hoeveelheid Cs en Li. Hoewel veel eigenschappen gelijk zijn aan die van andere smaragden, bijvoorbeeld die uit Colombia, zijn ze er toch goed van te onderscheiden. Vooral door de combinatie van fysieke eigenschappen, microscopische karakteristieken en chemische samenstelling.

Uiterlijk
De veelal volle kleur van de smaragden loopt van licht tot donker groen met een lichtblauwe zweem. De kleur is mooi gelijkmatig verdeeld. Soms is door het paviljoen, parallel aan de tafel, zonering zichtbaar. Veel stenen zijn helder. Een aantal heeft veel insluitsels.

Eigenschappen
De meeste stenen hebben een brekingsindex van n e 1.583-1.587 en n o 1.591-1.595 met een birefringe van 0.007/8. Stenen met een lichte kleur hebben een wat lage brekingsindex, bij stenen met een donkere kleur ligt dat iets hoger. Het soortelijk gewicht, de dichtheid, van het merendeel van de stenen ligt tussen de 2.72 en 2.76. Onder kort of lang UV-licht lichten de stenen niet of flauw op, ze zijn inert, een enkele steen daargelaten. Onder het Chelseafilter kleuren de vol gekleurde stenen roze tot rood: de minder verzadigde stenen vallen niet op. De tweekleurigheid is goed waarneembaar met de dichroscoop: geelgroen en blauwgroen. Met de handspectroscoop zijn goed lijnen tussen 580 en 630 nm waar te nemen, maar ook op 636, 662 en 683 nm. Lijnen rond 430 nm zijn niet zichtbaar.

Onder de microscoop zien we rissen, vloeistof insluitsels, naalden en soms bruine vlokjes. De witte rissen hebben veelal de vorm van platte, gedraaide veren of vingerafdrukken. De kleine (recht)hoekige twee- en drie fase vloeistofinsluitsels bevatten gasbellen in waarschijnlijk water en zijn parallel op de c-as georiënteerd. Minerale insluitsels zijn in de stenen algemeen aanwezig: vaak kleurloze rechte actinolietnaalden, soms omgeven door donkere korrels, mogelijk toermalijn. Donkere plaatjes van phlogopiet komen veel voor. Stenen uit de Mbuwa mijn hebben vaak roodoranje insluitsels van rutiel.

De spectrofotometer laat op de gewone straal pieken zien op 372 (Fe 3 ), 440 (Cr 3 ), 610(Cr 3 ), 637, 680(Cr 3 ), maar ook op 830 (Fe 2 ). Op de buitengewone straal pieken op 425 (Cr 3 ), 650 (Cr 3 ), 684 (Cr 3 ), maar ook op 830 (Fe 2 ). De Cr 3 veroorzaakt de groene kleur.

Identificatie
De hoge RI waarden maken het gemakkelijk Zambiaanse smaragd te onderscheiden van synthetisch materiaal. Synthesen hebben met 1.56-1.58 lagere RI waarden. Ook het soortelijk gewicht is met 2.65-2.70 lager. De uitzondering betreft Russische hydrothermale smaragd: de RI loopt tot 1.854 en de SG tot 2.73 (Webster). Maar de Russische smaragd kan weer goed onderscheiden worden door hun patroonvormige groeizonering of, indien aanwezig, uiterst kleine roodbruine deeltjes.

Onderscheid van smaragd van andere oorsprong is redelijk. Smaragd uit Colombia bijvoorbeeld heeft een lagere RI 1.569-1.580 en driefasen insluitsels met blokjes haliet. Verder is er mooie smaragd uit Nigeria, Zimbabwe, Madagaskar, Pakistan, Rusland en Brazilië, alle met vergelijkbare, soms specifieke eigenschappen. Uiteraard is een goed bestand van eigenschappen en een aantal instrumenten nodig.


 








 http://www.nedgemlab.nl    T 078-6736376    M 06-2211 5440         email:  k.hoving@hetnet.nl 
Smaragd uit Zambia


     

 Produkt
 Tarieven
 Instrumenten
 Edelstenen
 Slijpen
 Opleidingen
 Literatuur
 Adressen


Nederlands
Gemmologisch
Laboratorium











Zambia, 14,29 ct Foto: Zwaan





 

 

 

 

 


Kristal Chantete mijn,
foto vd Marel

 

 

 


Algemeen voorkomend twee
fasen insluitsel, 100x
foto Zwaan

 

 

 

 

 


Kleurloze actinoliet naalden en
mogelijk een toermalijn "grain",
13x, foto Koivula

 

 

 

 

 

 

 


Algemeen voorkomende
vloeistof insluitsels Chantete mijn, 55x, foto Zwaan

 


Magnetiet (zwart) en hematiet
(rood) insluitsels, 65x,
foto Zwaan

 


Onregelmatige vloeistof-
insluitsels, Chantete mijn,
50x, foto Zwaan